علائم سرطان غده پاروتيد؛ كدام نشانهها را بايد جدي گرفت؟
علائم سرطان غده پاروتيد؛ كدام نشانهها را بايد جدي گرفت؟
پيدايش توده يا تورم در نزديكي گوش و فك هميشه به معناي سرطان نيست؛ بااينحال، برخي تغييرات اگر ماندگار باشند يا با درد، بيحسي و ضعف عضلات صورت همراه شوند، به بررسي تخصصي نياز دارند. آشنايي با علائم سرطان غده پاروتيد كمك ميكند نشانههاي مشكوك ناديده گرفته نشوند و فرد در زمان مناسب براي ارزيابي پزشكي اقدام كند.دكتر كيوان آقازاده، متخصص گوش، حلق و بيني و داراي فلوشيپ فوقتخصصي جراحي سر و گردن، دوره تخصص خود را در سال ۱۳۹۰ با رتبه يك آزمون بورد تخصصي كشور به پايان رسانده است. ايشان دانشيار دانشگاه علوم پزشكي تهران بوده و در زمينه تشخيص و جراحي بيماريهاي سر و گردن فعاليت دارد.
غده پاروتيد چيست و سرطان آن چگونه ايجاد ميشود؟
غده پاروتيد بزرگترين غده بزاقي بدن است و در دو طرف صورت، جلوي گوش و امتداد زاويه فك قرار دارد. اين غده با توليد بزاق به مرطوب ماندن دهان، جويدن، بلع و آغاز فرايند هضم غذا كمك ميكند.تومور پاروتيد زماني شكل ميگيرد كه گروهي از سلولهاي اين غده بهطور غيرطبيعي رشد كنند. بسياري از تودههاي ايجادشده در پاروتيد خوشخيماند؛ اما تشخيص خوشخيم يا بدخيم بودن آنها تنها بر اساس ظاهر، اندازه يا وجود درد امكانپذير نيست و به معاينه، تصويربرداري و گاهي نمونهبرداري نياز دارد.به نقل از مؤسسه ملي سرطان آمريكا (NCI):“Signs and symptoms of salivary gland cancer include a lump or trouble swallowing.”ترجمه: «نشانهها و علائم سرطان غدد بزاقي شامل وجود توده يا مشكل در بلع است.»منبع:https://www.cancer.gov/types/head-and-neck/patient/adult/salivary-gland-treatment-pdq
مهمترين علائم سرطان غده پاروتيد چيست؟
تومورهاي پاروتيد ممكن است در ابتدا تنها با يك برجستگي كوچك و بدون درد ظاهر شوند. اين توده معمولاً در جلوي گوش، زير لاله گوش، روي گونه يا نزديك زاويه فك احساس ميشود. باقي ماندن يا بزرگ شدن چنين تودهاي، بهخصوص اگر با نشانههاي عصبي همراه باشد، مراجعه به متخصص گوش، حلق و بيني يا جراح سر و گردن را ضروري ميكند.
علائم اوليه
نشانههاي اوليه ممكن است خفيف باشند و فرد آنها را با التهاب، عفونت يا مشكلات دندان و فك اشتباه بگيرد. موارد زير از جمله علائمي هستند كه بايد بررسي شوند:
- توده يا تورم در كنار گوش، گونه، فك يا قسمت بالايي گردن
- بزرگ شدن تدريجي يا سريع توده
- احساس درد مداوم در اطراف گوش، صورت يا فك
- بيحسي يا گزگز در بخشي از صورت
- ضعف يا افتادگي عضلات يك سمت صورت
- دشواري در باز كردن كامل دهان، جويدن يا بلع
- خروج غيرعادي مايع از گوش
علائم پيشرفتهتر يا درگيري عصب صورت
ضعف عضلات يك سمت صورت، نامتقارن شدن لبها، بسته نشدن كامل چشم يا كاهش حركت پيشاني ميتواند نشاندهنده درگيري عصب صورت باشد. اين عصب از داخل غده پاروتيد عبور ميكند؛ بنابراين، بروز اختلال حركتي يا بيحسي صورت در كنار يك توده، به ارزيابي سريعتر نياز دارد.رشد توده، ثابت شدن آن به بافتهاي اطراف، درد ماندگار و پيدايش برجستگي در گردن نيز از نشانههايي هستند كه نبايد ناديده گرفته شوند. البته هيچيك از اين موارد بهتنهايي سرطان را اثبات نميكند؛ زيرا بيماريهاي خوشخيم، عفونتها و التهاب غدد بزاقي نيز ميتوانند علائم مشابهي ايجاد كنند. تشخيص نهايي فقط پس از بررسي تخصصي امكانپذير است. كدام نشانههاي غده پاروتيد خطرناكتر هستند؟شدت درد يا اندازه توده بهتنهايي مشخص نميكند كه يك ضايعه خوشخيم است يا بدخيم. بااينحال، رشد سريع توده، ثابت شدن آن به بافتهاي اطراف و بروز اختلال در حركت صورت، نياز به بررسي زودتر را افزايش ميدهد.
| علامت | علت اهميت | زمان مناسب مراجعه |
| توده ماندگار كنار گوش يا فك | براي تعيين ماهيت توده به معاينه و تصويربرداري نياز است | اگر طي دو تا سه هفته برطرف نشد يا بزرگتر شد |
| رشد سريع يا سفت شدن توده | ميتواند نشانه افزايش فعاليت يا درگيري بافتهاي اطراف باشد | در اولين فرصت |
| درد مداوم در صورت يا اطراف گوش | درد پايدار ممكن است با فشار يا درگيري بافتها مرتبط باشد | اگر ادامهدار يا رو به تشديد است |
| بيحسي يا ضعف يك سمت صورت | ممكن است عصب صورت تحت تأثير قرار گرفته باشد | سريع و بدون به تعويق انداختن مراجعه |
| دشواري در بلع يا باز كردن دهان | ميتواند نشاندهنده فشار توده بر ساختارهاي مجاور باشد | در صورت تداوم يا تشديد علائم |
| توده جديد در گردن | ممكن است به غدد لنفاوي يا بيماري ديگري مربوط باشد | براي ارزيابي تخصصي مراجعه شود |
چه زماني بايد فوراً به پزشك مراجعه كرد؟افتادگي يا ضعف ناگهاني صورت، اختلال شديد در بلع يا تنفس و بزرگ شدن سريع توده نيازمند رسيدگي فوري پزشكي است. اگر تودهاي با درد مداوم، بيحسي يا كاهش حركت صورت همراه شده است نيز نبايد مراجعه را به تعويق انداخت.اين علائم الزاماً نشانه سرطان نيستند، اما بررسي زودهنگام آنها امكان تشخيص علت و انتخاب اقدام مناسب را فراهم ميكند.
سرطان غده پاروتيد چگونه تشخيص داده ميشود؟
تشخيص با گفتوگو درباره زمان شروع علائم، سرعت رشد توده، وجود درد و تغييرات حركتي صورت آغاز ميشود. پزشك سپس محل توده، قوام و حركت آن را بررسي كرده و گردن را از نظر وجود غدد لنفاوي بزرگشده معاينه ميكند.مراحل معمول بررسي توده پاروتيد عبارتاند از:
- معاينه باليني: پزشك اندازه و محل توده، وضعيت پوست، دهان، فك و عملكرد عصب صورت را ارزيابي ميكند.
- تصويربرداري: بسته به شرايط بيمار، سونوگرافي، سيتياسكن يا MRI براي مشخص شدن محل، اندازه و ارتباط توده با ساختارهاي اطراف درخواست ميشود.
- نمونهبرداري: ممكن است با سوزن ظريف يا روش مناسب ديگري، نمونهاي از سلولها يا بافت توده برداشته شود.
- بررسي آسيبشناسي: نمونه در آزمايشگاه بررسي ميشود تا نوع سلولها و خوشخيم يا بدخيم بودن ضايعه مشخص شود.
- ارزيابي تكميلي: اگر بدخيمي تأييد شود، آزمايشها و تصويربرداريهاي بيشتري براي تعيين وسعت بيماري و برنامهريزي درمان انجام ميگيرد.
انتخاب روش بررسي براي همه بيماران يكسان نيست. براي مثال، دكتر كيوان آقازاده پس از معاينه و ارزيابي وضعيت عصب صورت مشخص ميكند كدام روش تصويربرداري يا نمونهبرداري براي بيمار مناسبتر است.مشاهده توده يا حتي يك نتيجه غيرطبيعي در تصويربرداري بهتنهايي براي اعلام سرطان كافي نيست. تشخيص قطعي بايد با نظر پزشك و بر پايه مجموعه يافتههاي باليني، تصويربرداري و نتيجه آسيبشناسي انجام شود.
روشهاي درمان سرطان غده پاروتيد
روش درمان بر اساس نوع تومور، اندازه و محل آن، مرحله بيماري، وضعيت عصب صورت و سلامت عمومي بيمار انتخاب ميشود. در بسياري از موارد، جراحي درمان اصلي است؛ اما ممكن است پرتودرماني يا درمانهاي ديگر نيز با توجه به نتيجه آسيبشناسي در برنامه درمان قرار گيرند.
جراحي تومور پاروتيد
هدف از جراحي غده پاروتيد، خارج كردن تومور با حاشيه مناسب و در عين حال محافظت از عصب صورت است. نوع و وسعت عمل به محل و اندازه تومور بستگي دارد و ممكن است فقط بخشي از غده يا قسمت بيشتري از آن برداشته شود.اگر تومور به عصب صورت يا غدد لنفاوي گردن گسترش يافته باشد، جراحي پيچيدهتر خواهد بود. به همين دليل، برنامهريزي دقيق پيش از عمل و تجربه جراح در شناخت ساختارهاي ظريف اين ناحيه اهميت زيادي دارد.به نقل از مايو كلينيك:“Treatment for salivary gland tumors usually involves surgery to remove the tumor.”ترجمه: «درمان تومورهاي غدد بزاقي معمولاً شامل جراحي براي خارج كردن تومور است.»منبع:https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/salivary-gland-cancer/diagnosis-treatment/drc-20354155پس از جراحي، در برخي بيماران پرتودرماني براي كاهش احتمال بازگشت بيماري توصيه ميشود. درمانهاي دارويي يا سيستميك نيز ممكن است در بيماريهاي پيشرفته، عودكننده يا غيرقابلجراحي مورد توجه قرار گيرند.
عوامل مؤثر بر هزينه درمان
هزينه جراحي غده پاروتيد براي همه بيماران يكسان نيست. وسعت عمل، نياز به بررسي يا ترميم عصب صورت، جراحي غدد لنفاوي، نوع بيمارستان، آزمايش پاتولوژي، مدت بستري و پوشش بيمه بر مبلغ نهايي تأثير ميگذارند. بنابراين، برآورد دقيق هزينه پس از معاينه و مشخص شدن برنامه درمان امكانپذير است.
جمعبندي؛ علائم مشكوك غده پاروتيد را جدي بگيريم
وجود توده ماندگار كنار گوش يا فك، رشد سريع تورم، درد مداوم، بيحسي يا ضعف عضلات صورت از نشانههايي است كه نبايد ناديده گرفته شود. البته اين علائم لزوماً به معناي ابتلا به سرطان نيستند و بسياري از تودههاي پاروتيد خوشخيماند؛ بااينحال، تشخيص ماهيت آنها تنها از طريق معاينه تخصصي، تصويربرداري و در صورت نياز نمونهبرداري امكانپذير است.مراجعه بهموقع به پزشك ميتواند به تشخيص دقيقتر علت علائم و انتخاب روش درماني مناسب كمك كند. به همين دليل، بهتر است از خودتشخيصي، مصرف خودسرانه دارو يا به تعويق انداختن بررسي يك توده ماندگار خودداري شود.براي كسب اطلاعات بيشتر درباره بيماريهاي غدد بزاقي، تودههاي پاروتيد و روشهاي تشخيص و درمان، ميتوانيد به وبسايت رسمي دكتر كيوان آقازاده، متخصص گوش، حلق و بيني و جراح بيماريهاي سر و گردن، به نشاني dr-aghazadeh.com مراجعه كنيد.دكتر كيوان آقازاده دوره تخصص خود را در سال ۱۳۹۰ با كسب رتبه يك آزمون بورد تخصصي كشور به پايان رساند. ايشان از همان سال بهعنوان عضو هيئت علمي در مركز آموزشي بيمارستان اميراعلم فعاليت داشته و در زمينه جراحيهاي سر و گردن، آموزش رزيدنتهاي تخصصي و انتشار مقالات پژوهشي بينالمللي سابقه دارد. دكتر آقازاده در حال حاضر دانشيار دانشگاه علوم پزشكي تهران و داراي فلوشيپ فوقتخصصي جراحيهاي سر و گردن است.
برچسب: ،
ادامه مطلب
